North and South tập 1

Yay, bộ phim “nước ngoài” đầu tiên được giới thiệu trên blog!

North and South là phim truyền hình Anh dài 4 tập do đài BBC sản xuất năm 2004, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Elizabeth Gaskell (1810-1865).  Phim kể về chuyện tình tuyệt đẹp giữa nữ chính Margaret Hale- đại diện cho miền Nam thanh cao yên bình-và chủ nhà máy bông gòn John Thornton từ miền Bắc công nghiệp hối hả và đầy xung đột. Xuyên suốt câu chuyện, phim phơi bày các vấn đề xã hội như  mâu thuẫn giai cấp, điều kiện sống và làm việc của tầng lớp công nhân, và sự mất đi (tìm lại) đức tin tôn giáo của con người trong lúc giao thời giữa thế kỉ 19 ở Anh.

Vì một chị đã giới thiệu là “một phim hay nhất thập kỉ, kể từ Pride and Prejudice của BBC” nên Tiny đã xem thử. 10 phút đầu là đã biết đây là NEW CRACK ngay! Tiny yêu phim này hơn phim Pride and Prejudice for sure (tiểu thuyết thì chưa biết).  Hiện Tiny đang đọc truyện để so sánh với phiên bản phim nên muốn recaps để tạo một mảnh đất phân tích kĩ các cảnh hơn. Hơn nữa Tiny cũng muốn giới thiệu bộ phim xuất sắc này cho tất cả mọi người. Hiện nay hình như phim chưa có sub/lồng tiếng Việt.

Margaret Hale (Daniela Denby-Ashe) đứng nhìn em họ Edith nhảy với chồng sắp cưới trong một căn phòng ngập tràn không khí lễ hội ở London. Margaret và gia đình đến chung vui vì Edith sắp sửa lấy chồng.  Trong một góc, người dì đang trò chuyện với ông bà Hale (Tim Pigott-Smith và Lesley Manville), rằng ông bà có thể cưới nhau vì tình yêu mà không lo về vật chất là rất may mắn. Sau  này ta được giới thiệu, sự ổn định tài chính này là vì ông Hale là linh mục được chu cấp bởi giáo hội Kitô.

Anh rể của Edith, Henry Lennox, đến bên cạnh tiếp chuyện với Magaret. Henry có tình ý với cô và hai người có vẻ quen thân. Margaret tâm sự mặc dù rất thích căn nhà ở London này, cô nhớ nhà mình ở Helstone, nơi mà cô khoe “tuyệt vời nhất trên trái đất.”

Cắt sang cảnh Margaret nằm dưới một táng cây to trên bãi cỏ xanh rì ở Helstone. Hình ảnh được biên tập mờ đi như một giấc mơ, phảng phất mô típ đồng cỏ thần thánh của cơ đốc giáo. Helstone đại diện cho miền Nam thanh bình không chỉ vì nó là vùng đất quê như nghĩa đen của từ “quê” mà còn là miền đất của truyền thống và đức tin thuần khiết.

Margaret ngạc nhiên vì mình có khách đột ngột tới thăm. Đó là Henry. Henry bất ngờ cầu hôn vì hiểu nhầm cô cũng thích anh trong lần nói chuyện trước. Margaret từ chối và nói rằng hiện nay cô chưa sẵn sàng làm vợ ai hết.

Đó là hồi tưởng về hai tháng trước của Margaret khi cô ngồi với gia đình trên tàu đi Milton. Bà Hale thút thít khóc vì quyết định chuyển nhà từ miền Nam ra Bắc đột ngột của chồng. Không bà con, họ hàng, toàn là những người xa lạ, làm sao họ sống đây. Ông Hale trấn an là đã nhờ bạn tìm được một số nơi thuê ông làm thầy giáo rồi. Ít nhất họ sẽ không bị đói.

Milton từ từ hiện ra, xa lạ đến ngoài sức tưởng tượng của Margaret. Cả thành phố chìm trong khói bụi xám xịt từ các nhà máy công nghiệp. Đường phố dơ bẩn, nhớp nháp và người trên phố ai cũng cau có, hung hăng (Miêu tả rất giống New York!). Margaret theo địa chỉ tìm đến căn nhà bố mình đã dàn xếp xin thuê. Cô gặp người quản gia vì ông chủ, “Mr. Thornton,” lúc này đang bận. Trước thái độ kì thị phụ nữ không tiếp chuyện của ông ta, Margaret quyết định tự mình đi gặp Mr. Thornton.

Quản gia đưa Margaret tới một nhà máy dệt. Chào đón cô là những nhúm gòn bay lơ lửng khắp nơi trong không khí. Tuy đẹp nhưng cực kì ngộp và có hại cho đường hô hấp.

Chờ trong văn phòng mãi không thấy mặt Mr. Thornton đâu, Margaret bước ra ngoài tìm. Cô nhìn thấy một cánh cửa khép kín ở cuối hành lang, và từ từ đi tới mở ra…

Đằng sau cánh cửa là cả một thế giới khác. Margaret choáng ngợp trong cảnh máy dệt và con người vật lộn với nhau trong tiến độ làm việc nhanh chóng mặt.  Bông gòn như tuyết phũ trắng xóa căn phòng. Mắt của cô dừng ở một người đàn ông ăn mặc lịch lãm đứng trên giám sát, chủ nhà máy John Thornton (Richard Armitage). Hai người chạm mắt (lần 0), nhưng chưa kịp chào hỏi, sự chú ý của Thornton chuyển qua một công nhân lén lút bên dưới. Anh quát lớn và bắt đầu rượt theo.

Thornton bắt quả tang tên này đang hút thuốc trong khi làm việc, trái với nội quy của nhà máy. Đây không phải là lần đầu tiên hắn vi phạm. Cực kì giận dữ, Thornton dùng tới cú đấm dạy cho hắn một bài học.

Margaret không hiểu chuyện gì nhưng cô chứng kiến sự bạo lực của Thornton trong hãi hùng. Cô chạy vào can thì bị nạt đuổi ra ngoài. Ha, ấn tượng đầu tiên!

Margaret viết cho em họ Edith về cuộc sống mới và sự thích nghi của từng thành viên trong gia đình. Cả nhà có vẻ rất bất mãn với quyết định dọn tới miền Bắc “khỉ ho cò gáy” này của ông Hale nhưng vẫn nghe theo ông.

Dixon, cô người ở, vừa làm việc vừa cằn nhằn vì sự vô lễ và nhiều chuyện của người dân ở đây. Tại sao ông Hale lại từ bỏ chức vụ linh mục ngon lành để đi dạy học? Ai cũng xầm xì vì phải có lí do tày trời gì đó cả nhà Hales mới bứt gốc rễ miền Nam mà dọn đi như vậy.

Bà Hale là người trong cuộc nhưng cũng chỉ nghe theo chồng chứ không biết gì. Bà bức xúc hỏi lý do. Ông Hale buồn bã trả lời ông đã mất đi đức tin cơ đốc của mình. Ông không thể dạy người khác những điều mà ông không tin được.

Ông Hale trấn an vợ là hiện nay được đi dạy học nên ông đã mãn nguyện rồi. Bà Hale thất vọng cãi lại: ở đây không ai coi trọng việc trau dồi văn hóa như ở miền Nam cả. Họ chỉ biết đi làm kiếm tiền mà thôi.

Khá buồn cười, ta có Margaret dẫn chuyện qua bức thư viết cho Edith. Trong thư cô cố giảm nhẹ sự tệ hại của Milton, miêu tả Milton như một thành phố “không được nổi tiếng” nhưng cũng có rất nhiều điều thú vị. Con đường băng qua nghĩa địa được nói giảm thành “công viên trong thành phố,” phố xá chằng chịt khó đi thì bảo là “thành phố to quá dễ đi lạc” lol!

Một hôm đang đi trên phố, Margaret nghe tiếng kẻng nghỉ trưa của công nhân nhà máy. Một tốp công nhân chen lấn chạy ra, không hề tránh đường mà còn khều quẹt chọc cô. Trong lúc hỗn loạn Margaret làm rơi túi tiền, một tên định trộm nhưng bị chặn lại bởi Nicholas Higgins (Brendan Coyle). Nicholas lấy chiếc túi trả lại cho Magaret và tháp tùng cô ra xe. Bài học đầu tiên ở Milton: phụ nữ không thể đi bộ ngời ngời trên phố như ở miền Nam.

Khi Margaret về nhà thì nghe giọng ông Hale hớn hở chào đón. Ông Hale giục con mau vào chào bạn kiêm học sinh đầu tiên của mình. Guess whom? Không ai vào đây ngoài Mr. Thornton!

Trong khi ông Hale lăng xăng hỏi xem nên chọn Plato hay Aristotle đọc trước, Margaret khó chịu nhìn Thornton. Biết là lần gặp đầu tiên đã gây ấn tượng xấu, Thornton giải thích mình phải nghiêm khắc vì lửa là thứ nguy hiểm nhất trong nhà máy. Không bị thuyết phục, Margaret cho rằng  “gentleman” không ai dùng bạo lực hay nạt con nít cả, bất kể lý do gì. “Tôi chắc là gentleman đó đã không nhìn thấy 300 xác chết, kể cả con nít, như tôi đã thấy. Cả nhà máy bị thiêu trụi vì một ngọn lửa”-Thornton trả lời và xin cáo từ. (So cute! he’s desperately trying to explain himself to her!!!)

Như thói quen ở nhà, Margaret đi dạo trong một khu xơ xác bóng cây. Cô nhìn thấy cô gái mình đã gặp trong nhà máy của Thornton lần trước và đi theo. Hai người bắt chuyện làm quen, người này tò mò về sự khác biệt lạ lùng của người kia.

Cô bạn mới tên là Bessy (Anna Maxwell Martin). Bessy đang đi thăm bố ở một nhà máy khác, người Margaret nhận ra chính là Nicholas đã cứu cô trên phố. Margaret hỏi sau này mình có thể tới thăm hai bố con không làm Bessy và Nicholas bật cười. Ở đây không như miền Nam, nhà ai nấy ở không có chuyện viếng thăm người xa lạ. Hơn nữa một tiểu thư có học như Margaret làm sao nhớ những người lao động bần hèn.

Mẹ và em của Thornton tới thăm gia đình Hales. Bà Thornton (Sinéad Cusack) là một người phụ nữ kiêu hãnh và sắc bén  trong khi cô con gái Fanny thì chảnh chỏe, lanh chanh nhưng không thừa hưởng được chút gì từ đầu óc thông minh của mẹ.

Cuộc nói chuyện diễn ra khá gượng vì sự khác biệt trong cách nghĩ của hai gia đình. Ví dụ, bà Hale đang nói về các môn classics thì bà Thornton gạt đi, “Chỉ những người rảnh rang miền Nam mới có thời gian học classics. Ở “trung tâm công nghiệp trọng điểm” này ai cũng bận rộn sản xuất hàng hóa.” Bà tự hào vì con trai mình là một trong những ông chủ nổi tiếng nhất, “tất cả con gái Milton đều theo gót.” Margaret trả treo, “tất nhiên là không phải ‘tất cả'” LOL

Và đây là một cảnh yêu thích của Tiny: Thornton mời ông Hale cùng ăn tối với các chủ nhà máy khác trong thành phố. Cuộc trò chuyện của họ xoay quanh đạo đức kinh doanh.

Tư sản A: Gợi ý nhập bông gòn từ nước ngoài vì Mỹ, các nước Caribe và Ai cập bán rẻ hơn gòn nội địa.

Thornton: Nope. Giá cả rẻ quá sẽ làm họ phá sản sớm, chúng ta sẽ bị mất nguồn cung cấp.

Mr. Hale: Đó là cách nghĩ tốt. Chúng ta không thể mạo hiểm vì rất nhiều gia đình phụ thuộc vào nhà máy. Đó là THE CHRISTIAN WAY!

LOL Elizabeth Gaskell!!! Max Weber-ish to the bone!!!

Như đã hứa, Margaret tới thăm Bessy tại một căn nhà ọp ẹp share với một người bạn (em?). Bessy thấy cách cư xử khác lạ của Margaret rất buồn cười và ba người nhanh chóng trở thành bạn. Margaret được biết Bessy đang bị bệnh ho vì hít thở quá nhiều bông gòn. Cô phải chuyển tới nhà máy Malborough (của Thornton) làm vì điều khiện làm việc ở đó tốt hơn những nhà máy khác.

Đang nói chuyện thì Nicholas bước vào. Nicholas vừa trở về từ một cuộc họp và nói chuyện với Bessy lấp lửng như thể không muốn cho người ngoài biết.

Và cảnh sau đây cute xứng đáng trở thành kinh điển: Thornton ‘báo cáo’ với mẹ lịch trình làm việc của mình. Đi làm xong tối anh sẽ tới nhà ông Hale chơi và chỉ ghé về nhà để  THAY ĐỒ. Như bao người phụ nữ nhanh nhạy khác,  bà Thornton nhìn con với ánh mắt – –

Tại sao con cần phải diện đồ đi nói chuyện với một ông già?” (LOL I love her!)

Thornton tỉnh rụi:

Ông Hale là người đáng kính trọng. Con gái của ông ấy cũng là một người phụ nữ giỏi giang.

Bà mẹ vẫn giữ gương mặt khẩn trương như chờ đợi “and?” Thornton âu yếm nhìn mẹ trong một giây, chịu thua:

Mama đừng lo mà. Con không ở trong vòng nguy hiểm của cô Hale đâu (LOL that’s what they said!). Không lẽ nào cô ấy thèm con. Cô ấy từ miền Nam tới, và không có thiện cảm với lối sống miền Bắc của mình.

Câu này chạm tự ái của bà Thornton. Bà càu nhàu hạ thấp nhà họ Hale để làm bật con mình: “Nó có quyền gì mà ngước mặt lên trời như thế? Con của mẹ như thế này mà:”

OMG Show you just killed me!

Trong lúc đó, Margaret phụ với cô giúp việc dọn dẹp nhà cửa để đón khách. Tối đến, cô ngủ gục trong khi ông Hale và Thornton đang nói chuyện vì mệt. Thornton cho là Margaret cảm thấy chán vì phải miễn cưỡng ngồi tiếp chuyện.

Margaret đứng dậy rót trà cho khách. Và ta có cảnh liếc mắt đưa tình #1: basically, hai người như đang khiêu vũ bằng mắt. Chàng liếc mắt, nàng cuối xuống. Nàng liếc mắt, chàng cuối xuống. Chàng…Cho tới khi cả hai người cùng cuối xuống đưa nhận trà. Hai bàn tay KHẼ chạm nhau trong 1/100000 giây. Không đủ để tính là nắm tay nhưng đủ làm tóe lửa thiêu trụi fangirl đang ngồi xem.  SO SENTIMENTAL!

Thành kiến bị thử thách: Thornton nhận xét là cuộc sống miền Bắc đúng là vội vã và bon chen thật, nhưng anh thà sống vậy chứ không muốn sống cuộc sống “chậm rì, dễ dãi trong nhung lụa” của miền Nam. Margaret cáo buộc ngay là anh không biết gì cả về miền Nam. Tuy miền Nam thong thả hơn nhưng nó không có những cảnh “khổ cực diễn ra trong nhà máy của anh.”

Magaret: Khổ cực để làm gì chứ?

Thornton: Sản xuất vải cotton.

Magaret: Mà không ai mặc… (Những người trung lưu/thượng lưu lúc này chuộng vải lanh hơn)

Ngược lại Thornton cho là Margaret không biết gì cả về miền Bắc. Hai người cãi qua lại cho tới khi mặt Thornton xạm lại vì Margaret nhận xét anh chỉ là công tử may mắn không biết gì là khổ cực cả.

Thornton: 16 năm trước bố tôi mất đi trong hoàn cảnh rất khổ cực. Tôi phải bỏ học đi làm để gánh vác gia đình. Điều may mắn duy nhất của tôi là tôi có một người mẹ mạnh mẽ và ngay thẳng.

Kể một chút về tiểu sử của mình xong, Thornton xin cáo từ. Trước khi đi anh xuống nước làm hòa, chìa tay ra để xin làm bạn với Margaret. Có vẻ hối hận vì những lời của mình nhưng cô chỉ đứng yên tới khi anh ra về. Sau khi khách đi, ông Hale la con vì ở miền Bắc này cái bắt tay được sử dụng trong mọi tình huống (xin lỗi).

Sáng hôm sau, Margaret tới gặp bố ở giảng đường. Trực giác cho biết có ai đó đang nhìn mình. Cô ngước lên và chạm ánh mắt của Thornton. Đôi mắt da diết của những người-không-hiểu-nhau thật hại sức khỏe Tiny! Liếc mắt đưa tình #2

Thornton đứng đó tất nhiên không phải chỉ để nhìn người đẹp. Hôm nay giảng đường được công đoàn mượn để tổ chức một cuộc họp với công nhân. Nhóm chủ nhà máy cũng tụ họp gần đó để bàn cách đối phó.

Tại cuộc họp, Nicholas lãnh đạo mọi người bàn về khả năng đình công đòi tăng lương. Anh hô hào công nhân khắp thành phố đoàn kết lại để chờ lệnh từ công đoàn.  Một công nhân tên Boucher tỏ vẻ chần chừ: anh có vợ bệnh và sáu đứa con phải nuôi. Đình công không đi làm thì lấy gì đâu mà sống? Nicholas trấn an là cuộc họp hôm nay chỉ vựt dậy tinh thần đoàn kết của mọi người chứ đình công hay không vẫn chưa rõ. Hơn nữa công đoàn sẽ giúp đỡ những ai khó khăn.

Trong khi đó, Thornton và các chủ nhà máy khác không có ý định nhân nhượng trước đòi hỏi của công nhân. Là người cứng rắn, Thornton cảnh cáo những người khác không được tự ý nâng lương cho tới khi công nhân bỏ cuộc chịu thua.

Tên hút thuốc trong nhà máy lần trước mò tới xin Thornton cho đi làm lại. Hắn hứa sẽ thuật lại diễn biến cuộc họp của công nhân nếu được tha tội. Mặc kệ những lời van xin, Thornton đánh đuổi hắn đi. Ngay lúc đó thì hai cha con ông Hale đi qua! Margaret lần nữa chứng kiến sự “nhẫn tâm” của Thornton.

Thornton không giải thích mà chỉ đề nghị ông Hale đừng xen vào chuyện của mình, với ánh mắt da diết nhìn Miss Hale  “did I just lose -101 points?”

Yeah, you did. Thậm chí tệ hơn. Tối hôm đó Margaret kể cho Edith nghe mình đã nằm mơ. Cô nằm mơ thấy địa ngục, nhớp nháp và trắng xóa màu tuyết. Và ở giữa địa ngục ấy là bóng một người đàn ông: Mr. Thornton.

NHẬN XÉT

1. Không lạ khi rất nhiều người so sánh chuyện tình trong North and South và  Pride and Prejudice. Vẫn là mô-típ đối lập thì thu hút đó nhưng Tiny cảm thấy thông cảm với cặp Margaret-Thornton thật nhiều. Lizzy-Darcy và Margaret-Thornton đều có xung đột bắt nguồn từ thành kiến và nhìn nhận méo mó về đối phương. Tuy nhiên trong khi Lizzy và Darcy là một cặp có thể cãi nhau tóe lửa để phân chia người thắng kẻ thua, cốt lõi trong xung đột của Margaret-Thornton là một lực hút đầy cảm tính, nằm ngoài lí trí: hai người tranh cãi như thể đang flirting với nhau. Khi Margaret nhận xét không ai thèm mặc cotton của Thornton, cô chắc chắn thừa biết đó là nói bừa. Khi Thornton chìa tay cho Margaret, anh chắc chắn thừa biết đó là không hợp lễ. Họ provoke nhau trong quán tính của tình yêu!

2.  “Awww” từ đầu tới cuối cho Mr. Thornton. Poor fellow! Nếu tính ra thì Mr. Thornton trong tình thế tệ hại đáng thương hơn Mr. Darcy rất nhiều. Trong khi Mr. Darcy bị mất điểm khi có những phát ngôn đáng ghét thật thì Mr. Thornton “xui” nhiều hơn: chỉ toàn bị bắt gặp trong những cảnh tệ hại nhất. Trong khi Mr. Darcy vì quá tự cao mà không thú nhận tình cảm của mình, Mr. Thornton như con mèo con trung thực với đôi mắt Puss-in-boot: “I’m not good enough for her.” Hoàn hảo như anh ta có thể hoàn hảo, Thornton luôn tự ti mình không phải là “gentleman” trong mộng của Magraret. *tears*

3. Phim miêu tả cuộc sống của công nhân trong khu công nghiệp thế kỉ 19 một cách ‘lãng mạn’ hóa với những hình ảnh như bông tuyết-bông gòn. Ngay cả khung cảnh u u của thành phố Milton cũng có một cái gì đó làm nao lòng người. Tiny đặc biệt thích tình bạn chớm nở tự nhiên giữa Margaret và Bessy. Gặp nhau một lần, Margaret đi theo Bessy như vịt con theo mẹ, và sự lạ lùng trong cách nghĩ cũng như hành động của cả hai là cầu nối cho họ gần nhau. Câu chuyện tình cảm-cuộc sống mới của Margaret-và dramatic tension là cuộc đình công được giữ cân bằng tốt.

4. Kitô giáo và nguyên tắc đạo đức thời Victoria có ảnh hưởng sâu sắc tới quan điểm của Elizabeth Gaskell khi bà viết tiểu thuyết này. Do đó ngoài phản ánh cuộc sống cơ cực của giai cấp công nhân, đức tin và đạo đức của người Anh trong khi thích nghi với hoàn cảnh cuộc sống mới (cách mạng công nghiệp) là một đề tài mà bà cố đào sâu xuyên suốt câu chuyện. Nhiều lúc những cái này nghe khá rao giảng.

5. Một bộ phim hay là phim không những kể liền mạch mà còn phải có nhiều tầng nghĩa chồng chéo lên nhau. Tiểu thuyết của Elizabeth Gaskell làm điều này một cách tuyệt vời. Hình ảnh cuối phim cho ta thấy Thornton là đại diện cho miền Bắc mà Margaret cho là địa ngục: hung hăng, vô tình, tham lam, bon chen, chạy theo đồng tiền vv. Và như ta sẽ được xem, hành trình khám phá thành phố Milton song song với hành trình khám phá về Thornton của Margaret.

Nhạc trong phim được dùng hơi “ồn ào” nhưng bài nào cũng tuyệt vời:

Xem phim online (no sub 😦 ) trên youtube